بورس كالا چيست؟
براي برخي از افراد فعال در بورس اين سوال پيش مي آيد كه اساساً بورس كالا چيست؟ در ايران چه قراردادهايي در بورس كالا وجود دارد؟ بورس كالا بازار منسجمي است كه بسياري از افراد كالاي خود را در آن عرضه مي كنند. در اين بازار كالاها پس از بررسي، كارشناسي و قيمت گذاري توسط كارشناسان بورس كالا به خريداران عرضه خواهند شد.
عناوين مقاله: بورس كالا چيست؟
يكي از مزيت هاي بورس كالا حضور نهادهاي تنظيم كننده و قوانين نظارتي است كه براساس آن مصرف كنندگان، توليدكنندگان و تاجران كالا با حضور در اين بازار، بايد قوانين و مقررات حاكم بر آن را رعايت كنند. از آنجا كه بسياري از افراد با ماهيت بورس كالا آشنايي ندارند، توضيحاتي در ارتباط با اين سوال كه بورس كالا چيست؟ ارائه خواهيم كرد. پس تا انتهاي اين مقاله با ما باشيد.
ماهيت بورس كالا چيست؟
?بسياري از افراد مايلند بدانند كه بورس كالا چيست؟ و انواع بورس كالا و قراردادهاي آن به چه صورت مي باشد؟ بايد گفت بورس كالا، بازري است كه عرضه كنندگان در آن كالاي خود را عرضه ميكنند و افراد متقاضي كالاهاي عرضه شده را در اين بازار مالي خريداري خواهند كرد.
? در بازار بورس كالا كالاهاي مربوطه پس از بررسي، كارشناسي و قيمت گذاري از سوي كارشناسان به خريداران عرضه خواهند شد. در اين بازار معمولاً كالاهاي خام و فرآوري نشده از جمله محصولات پتروشيمي، فلزات محصولات كشاورزي و سيمان داد و ستد مي شوند كه به تازگي خودرو نيز به ليست كالاهاي قابل معامله در بورس كالا اضافه شده است.
? يكي از مزيت هاي مهم اين بازار نظارت بر قيمت عرضه و تقاضا مي باشد كه همه مصرف كنندگان، توليد كنندگان و تجار بايد قوانين حاكم بر بورس كالا را رعايت كنند. اما در ادامه مي خواهيم در ارتباط با انواع بورس كالا و قراردادهاي آن توضيحاتي ارائه كنيم.
معرفي انواع بازار بورس كالا
?بورس كالا از بازارهاي متفاوتي تشكيل شده است. مثلاً در يك بازار معاملات فلزات و در بازار ديگر معاملات سكه انجام مي شود. انواع بازارهاي بورس كالا شامل موارد زير مي شوند:
✔️ بازار فيزيكي بورس كالا
?يكي از مهمترين كالاهايي كه در بورس كالا وجود دارد، محصولات فيزيكي هستند و به همين دليل به آن بازار فيزيكي بورس كالا مي گويند. در اين بازار محصولات مختلف از جمله محصولات پتروشيمي، فرآوردههاي نفتي، اقلام كشاورزي، محصولات صنعتي و معدني داد و ستد خواهند شد. اين بازار يكي از بزرگترين بازارهاي بورس كالا است كه قوانين خاص خود را دارد و مشابه بازار سنتي مي باشد.
✔️ بازار فرعي بورس كالا
?محصولاتي كه به علل مختلف مثل تاييد كيفيت از سوي متقاضي به مراجعه حضوري نياز دارند يا اينكه عرضه آنها تداوم نخواهد داشت يا به هر دليل نميتوان در بازار فيزيكي خريد و فروش شوند، در بازار فرعي بورس كالا داد و ستد مي شود. محصولاتي كه معمولاً در اين بازار وجود دارند، شامل محصولات كشاورزي، معدني، پليمر، صنعتي و پتروشيمي هستند كه قابل اجرا در معاملات داخلي و خارجي مي باشند.
معرفي انواع بازار بورس كالا
✔️بازار مالي بورس كالا
?بازار مالي براي سرمايه گذاران و فراگير شدن بورس كالا تاسيس شده و سه مجموعه با نام گواهي سپرده كالا، صندوق سرمايه گذاري كالايي و قرارداد سلف موازي استاندارد وجود دارد.
◾️ بازار گواهي سپرده كالايي
در بازار مالي گواهي سپرده كالايي مقدار كالا به بخش انبار سپرده ميشود و انبار يك قبض براي كالا صادر خواهد كرد كه پشتوانه آن است. اين قبض در شرايطي صادر ميشود كه مسئول انبار كيفيت محصولات را تاييد كند. در واقع گواهي سپرده كالايي جهت خريد و فروش يك محصول قبل از تحويل آن مي باشد.
◾️ صندوق سرمايه گذاري كالا
در اين بازار مالي هزينه اضافه مربوط به انبارداري و حمل و نقل حذف مي شود و سرمايهگذاران مي توانند به جاي خريد محصول، صندوق را خريداري كنند.
◾️ قرارداد سلف موازي استاندارد
در قرارداد سلف موازي استاندارد عرضه كننده محصول مبلغ كالا را كه فروخته قبل از تحويل دريافت مي كند. اين قرارداد مانند قرارداد سلف است كه در قراردادهاي بورس بيشتر موضوعيت دارد.
✔️بازار مشتقه بورس كالا
? بازار مشتقه سازمان بورس براي مديريت ريسك قيمت و بهره مندي از اهرم و تضمين معاملات است. نحوه فعاليت در اين بازار به اين شكل است كه يك دارايي معين عرضه مي شود و بر روي آن قراردادهايي تنظيم خواهد شد. محصولاتي مانند زعفران، پسته، انواع محصولات پتروشيمي و فلزات گرانبها در اين بازار قابل عرضه هستند. در بازار مشتقه بورس كالا، سرمايه گذاران بسياري حضور دارند و سرمايهگذاران خرد نيز امكان فعاليت خواهند داشت.
آشنايي با انواع قراردادها در بورس كالاي ايران
?تا اينجا سعي كرديم به اين پرسش كه بورس كالا چيست؟ و انواع بازار آن آشنا شويم. اما انواع قراردادها در بورس كالا كدامند؟ قراردادهاي مختلفي در بورس كالاي ايران وجود دارند كه شامل موارد زير مي باشند:
✔️ قرارداد نقدي
?در قرار داد نقدي خريدار همه مبلغ توافق شده به همراه كارمزد را به كارگزاري پرداخت ميكند و عرضه كننده محصول آن را به مدت حداقل سه روز به خريدار تحويل خواهد داد. از قرارداد نقدي به عنوان قرارداد تحويل فوري ياد ميشود.
✔️قرارداد سلف
?در قرارداد سلف مبلغ توسط خريدار پرداخت مي شود، اما زمان تحويل آن هنگامي است كه در قرارداد منعقد شده و مورد تاييد طرفين قرار دارد. تحويل محصول در آينده انجام ميشود و تسويه آن در همان ابتداي انعقاد قرارداد انجام ميشود. اين نوع قرارداد در بازار فيزيكي بورس كالا نيز وجود دارد.
✔️ قرارداد نسيه
?قرارداد نسيه به اين صورت است كه در آن اين امكان وجود دارد كه خريداران مبلغ توافقي را به صورت نسيه و در زمان هاي معين پرداخت نمايند و تحويل كالا در مدت سه روز پس از انعقاد قرارداد صورت خواهد گرفت.
✔️ قرارداد آتي
?قرارداد آتي به معناي قرارداد آينده است و همه امور معاملات از پرداخت وجه تا تحويل كالا در آينده و بر اساس قيمت توافقي صورت مي گيرد. هنگام رسيدن زمان معامله وجه مورد نظر پرداخت مي شود و كالا در اختيار خريدار قرار خواهد گرفت.
آشنايي با انواع قراردادها در بورس كالاي ايران
✔️ قرارداد اختيار معامله
? قرارداد اختيار معاملات به اين صورت است كه يك نفر اختيار معامله فرد ديگر را خريداري مي كند و آن را به دست ميآورد. اين قرارداد در دو مدل مختلف به عنوان اختيار خريد و اختيار فروش منعقد مي شود و در هركدام از آنها خريداران و عرضه كنندگان با يكديگر به معامله مي پردازند.
✔️ قرارداد صلح
? اين قرارداد در بورس كالا براي برطرف كردن اختلافات موجود يا پيشگيري از اختلافات آينده منعقد مي شود.
✔️ قرارداد معاوضه
?يكي ديگر از قراردادهاي بورس كالا، قرارداد معاوضه است. در اين قرارداد براي تمديد يا كاستن از زمان سررسيد استفاده مي كنند و به نحوي معاوضه تعهد صورت خواهد گرفت.
چرا بازار بورس كالا بوجود آمد؟
در كشور ما بازار كالاهاي اوليه در بخش هاي مختلف با مشكلات و محدوديت هايي همراه بود. اين مسائل و مشكلات به دليل استفاده نكردن از ابزارهاي جديد اقتصاد و ساختار نادرست و عدم كارايي بازار است. با توجه به اين مسئله كه دولت ها در طي دو دهه اخير تلاش هاي زيادي براي مرمت اين ساختار كردند ولي مسائلي كه وجود دارد اين را نشان مي دهد كه اين تلاش ها بي فايده بوده و همچنان ساختار اين بازار با مشكلات روبرو است.
با اينكه دولت هزينه هاي زيادي را براي اصلاح بازار، تنظيم، قيمت گذاري، صرف كرد ولي باز هم در بخش توليد و عرضه و همچنين مصرف كنندگان دچار مشكلات زيادي است. اين مشكلات و مسائل عبارتند از:
تغيير قيمت كاذب كالاها به دليل عدم ارتباط درست با عرضه و تقاضا
از تغييرات قيمت به صورت مناسب و دقيق محافظت نكردن و عدم مديريت ريسك
نبود يك ساختار قيمت گذاري دقيق و واضح كه بر اساس تعادل بين عرضه و تقاضا و نياز بازار باشد
عدم وجود يك واحد اجرايي و ناظر بر روي درست انجام دادن تعهداتي كه طرفين معامله قبول كرده اند.
نداشتن يك سيستم قوي براي گردآوري، پردازش و بررسي اطلاعات و همچنين آمار صادرات و واردات، توليد، مصرف براي طلاع رساني در بازار و اخذ تصميم مفيد
نبود هماهنگي مفيد بين قسمت هاي بازرگاني و توليدي در حيطه بازار مصرف و همچنين صادرات و واردات
در خصوص تشكيل اين بازار بايد عرض شود كه اين بازار براي سر و سامان دادن به وضعيت بازار كالاهاي اوليه، كالاهايي با تقاضاي بالا، دسترسي مناسب، عرضه عادلانه كالاهاي اوليه بين همه توليد كنندگان و مصرف كنندگان و از اين دست موارد بوجود آمده است. اين بازار باعث شد تقابلي آزاد بين عرضه و تقاضا صورت پذيرد. اين بازار با تصويب بند (ج) ماده 95 قانون برنامه سوم و بند (الف) قانون برنامه چهارم، شوراي عالي بورس وظيفه پيدا كرد تا بورس كالا را در ايران تشكيل دهد.
سخن آخر
در اين مقاله به اين سوال كه بورس كالا چيست؟ و چه قراردادهايي در آن وجود دارد پرداختيم. بورس كالا يكي از بازارهايي مي باشد كه در آن انواع كالاهاي خام و فرآوري نشده مانند پتروشيمي، سيمان، محصولات كشاورزي، فلزات و … در آن داد و ستد مي شوند.
بزرگترين مزيت اين بازار اين است كه نظارت بر قيمت عرضه و تقاضا وجود دارد و همه مصرف كنندگان و توليد كنندگان كه در اين بازار حضور پيدا مي كنند، بايد از قوانين و مقررات آن تبعيت كنند. در حال حاضر در انواع بازار بورس كالا، قراردادهاي تعريف شده است كه در اين مقاله به آنها اشاره كرديم. چنانچه نيازمند اطلاعات تكميلي در مورد بورس كالاي ايران هستيد، مي توانيد با كارشناسان ما در طلوع پديده تماس بگيريد تا در اسرع وقت به سوالات شما عزيزان پاسخ دهند.
برچسب: ،
ادامه مطلب
